Công ty tư nhân “nhảy vào” thơ

Responsive image

Đến sự kiện Công ty Bách Việt vừa in, trả nhuận bút cho tập thơ đầu tay "Những câu phức" của Như Huy rồi lại phát động giải thưởng thơ Bách Việt… có vẻ như trong dòng chảy âm thầm của thơ vào đời sống xã hội đã có một sự cựa quậy…

Có một tổng kết khá ngậm ngùi rằng, số lượng các tập thơ ra đời theo cách tác giả tự bỏ tiền túi ra in, đang tỉ lệ thuận với sự ế ẩm của thơ. Thơ đang như cô gái kiêu kỳ nhưng đã đến thì quá lứa. Hoặc là thôi thì bớt kiêu hãnh đi, tự bỏ tiền in thơ để được mang danh nhà thơ, giống như vơ bèo vạt tép cho có tấm chồng. Hoặc càng kiêu hãnh hơn, cất kỹ thơ vào tủ, mặc bên ngoài chợ thơ đắt hay ế.

Tình hình thơ bỗng chốc hóa loạn. Ênh hềnh những tập thơ thiếu chuyên nghiệp đến mức tệ hại, càng góp phần gây phản cảm khi nói đến thơ. Nhưng cũng thiệt thòi cho những "nàng thơ" vì kiêu hãnh mà tạm lui đi để khỏi bị đánh đồng vào sự nhộm nhoạm.

Người ta ngạc nhiên rồi hồ nghi khi bắt đầu khởi động và xuất hiện một số tổ chức quan tâm đến thơ bằng các giải thưởng tư nhân. Đầu tiên là Quỹ hỗ trợ thơ nữ mang tên nữ sĩ Anh Thơ, tiếp đến là Lời vàng Eva với giải thưởng Lá Trầu. Năm 2006, Quỹ Anh Thơ đã in tập thơ "Tôi đang lớn" của tác giả còn khá trẻ là Trương Quế Chi. Năm 2007 là "Mắt giấy" của Nguyệt Phạm. Các tác giả này đều mới xuất hiện, có sự cố gắng bứt phá để tìm kiếm cho mình một con đường riêng trong sáng tạo nghệ thuật.

Lời vàng Eva - Quỹ hoạt động hỗ trợ xuất bản phi lợi nhuận với sứ mệnh quan tâm tinh thần phụ nữ, do tác giả thơ Lê Ngân Hằng xác lập nên. Ngay từ năm đầu tiên xuất hiện, Lời vàng Eva đã có vẻ bài bản trong hoạt động kêu gọi tài trợ và các mùa hạ, thu, đông lần lượt cho ra mắt 6 tập thơ: "Chữ cái" (Từ Huy), "Cơn ngạt thở tình cờ" (Trần Lê Sơn Ý), "Áo lá sen" (Trương Thị Kim Dung), "Phía bên kia cây cầu" (Đinh Thị Như Thúy), "Căn phòng, và bóng tối" (Lê Mỹ Ý), "Bay lặng im" (Trang Thanh). Giải thưởng Lá Trầu năm đầu tiên được trao vào mùa xuân đã thành công với giải thưởng trị giá 25 triệu đồng, được trao cho tập thơ "Bay lặng im" của tác giả Trang Thanh.

Trong lúc quỹ Lời vàng Eva khởi động cho năm thứ 2 với việc tiếp tục hỗ trợ xuất bản cho các tác giả nữ thế hệ 8X, thì Công ty Sách Bách Việt cũng công bố Giải thưởng thơ Bách Việt. Mở rộng áp dụng cho các tác giả thơ mọi lứa tuổi là người Việt Nam khắp trong và ngoài nước, Bách Việt sẽ chọn in từ 5 đến 10 tập thơ trong năm, tùy thuộc vào chất lượng tác phẩm dự giải và trao giải thơ Bách Việt trị giá 30 triệu đồng cho tác phẩm xuất sắc nhất trong năm.

Nhìn lại, các đoàn hội chính thống như Hội Nhà văn Việt Nam và Hội Văn học nghệ thuật các địa phương, ngoài việc tổ chức định kỳ mỗi năm một lần Ngày Thơ Việt Nam vào rằm tháng Giêng, đều chưa có một giải thưởng nào dành riêng cho thơ.

Giải thưởng hàng năm của Hội trao cho các tác phẩm văn học nói chung có giá trị vật chất rất thấp và đôi khi cũng không tránh khỏi những chuyện lùm xùm. Đối với các giải thưởng tư nhân, hiện chưa thể có đánh giá toàn diện, vì lộ trình của nó mới là bắt đầu, nhưng có thể ghi nhận ở đây những cố gắng và đóng góp rất quý.

Từ thành công bước đầu của giải thơ Lá Trầu, những tập thơ đáng chú ý đã có cơ hội xuất hiện. Các không gian mở dành cho hoạt động giới thiệu và giao lưu với tác giả thơ cũng thu hút được sự quan tâm của công chúng trong một hướng tiếp cận thơ mới, vừa thân thiện vừa mới lạ.

Đến sự kiện Công ty Bách Việt vừa in, trả nhuận bút cho tập thơ đầu tay "Những câu phức" của Như Huy rồi lại phát động giải thưởng thơ Bách Việt… có vẻ như trong dòng chảy âm thầm của thơ vào đời sống xã hội đã có một sự cựa quậy và thức dậy mang tính hiệu ứng dây chuyền, cho thấy, ý thức xã hội hóa hoạt động thơ đã thực sự được đánh động và người ta đã làm được dù chưa nhiều, nhưng là những việc thực sự hữu ích cho thơ.

Khu biệt hoạt động của mình vào đối tượng riêng là thơ nữ, giải thơ Lá Trầu là một ý tưởng sáng tạo độc đáo nhưng cũng không tránh khỏi những khó khăn khi người sáng lập giải là một tác giả thơ còn trẻ và chủ trương hoạt động hỗ trợ xuất bản cũng như trao giải, dựa vào nhiệt tâm tôn vinh thơ ca của các nhà tài trợ là chính.

Nhưng tổ chức giải thưởng lớn với sự mở rộng hết biên độ đến các đối tượng tham dự như Bách Việt, cũng sẽ có rất nhiều khó khăn chờ đợi, nhất là khi, Bách Việt xác định, năm đầu tiên, có thể công ty sẽ phải tự lực hoàn toàn về tài chính trong xuất bản.

Như thế, theo anh Lê Thanh Huy, Giám đốc Bách Việt, thì: "Câu chuyện mà chúng tôi tính đến là sẽ in những tập thơ thực sự chất lượng để bán được, nhằm nhiều mục đích, trong đó vấn đề tài chính cho thơ mang lại và giải thưởng lớn dành cho thơ cũng đồng nghĩa với việc xác lập lại vị trí, giá trị đích thực của thơ, bác bỏ quan niệm thơ in ra chỉ dành để cho - biếu - tặng".

Con đường tôn vinh thơ ca của những người yêu thơ sẽ còn những gập ghềnh phía trước, vì để thành công, sẽ mất một lộ trình khá dài cùng với nhiều công sức và phải thật sự nhiệt tâm, kiên nhẫn mới mang đến kết quả mong muốn. Nhưng cho đến lúc này, có thể nói rằng các giải thưởng tư nhân đã và đang thực sự góp phần xác lập lại những giá trị đích thực cho thơ

(Nhật Anh - CAND online, 17/4/2008)