Ngọt như cà phê

Responsive image

Đắng và ngọt gần như khó tách bạch, mà hòa quyện khi đọc tập sách NGỌT NHƯ CÀ PHÊ của nhà văn - nhà báo Ngô Thị Kim Cúc. Và việc nhâm nhi ly cà phê ngọt đắng, độc giả như đang thưởng thức cùng với sự thăng trầm bay bổng của tác phẩm.

Cà phê thì có người thích uống ngọt, kẻ thích uống đắng. Nhưng khẳng định Ngọt như cà phê (*) (tên tập chân dung văn học, tuyển chọn và giới thiệu 22 gương mặt văn nghệ sĩ trong hành trình gần hai thập niên làm báo của nhà văn - nhà báo Ngô Thị Kim Cúc) thì chỉ có một cách hiểu: trò chuyện, trà dư tửu hậu bên những tác phẩm ít nhiều thành công, có tiếng vang trên văn đàn của những đời văn đã trải nghiệm, truân chuyên với từng chữ vắt ra.

Về kết cấu của cuốn sách, có thể thấy khá lạ so với cách làm sách từ trước đến nay: Gần 300 trang, 22 chân dung nhà văn được “đựng” trong 51 bài viết. Những cái tên từ lâu đã quen với bạn đọc văn chương trải dài gần ba thập niên như Nguyên Ngọc, Bùi Ngọc Tấn, Dương Tường, Lại Nguyên Ân, Nguyễn Duy, Hoàng Phủ Ngọc Tường, Ý Nhi, Lý Lan, Nguyễn Quang Thiều, Bảo Ninh… Như thế, mỗi tác giả có thể được tái hiện trong 2 hoặc 3, thậm chí là 4 bài viết bằng các hình thức điểm sách, phỏng vấn, trò chuyện về các vấn đề văn học…

Với độ lùi nhất định của cột mốc thời gian, người viết đã giúp độc giả nhìn lại hành trình của mỗi nhà văn giữa sự nổi tiếng và giá trị thực tỏa ra từ tác phẩm mà họ đã viết. Nhiều khi đó chỉ là những phù phiếm như phủ định của chính Nguyễn Quang Lập: “Giờ tôi nhận ra cái mà người ta vẫn hằng đeo đuổi là danh vọng quả thật là phù phiếm”. Hay đượm nhiều giễu nhại, hoài nghi như Phan Thị Vàng Anh “Tôi có còn trẻ nữa đâu… Từ hai năm nay tôi đã viết ít hẳn đi, và bắt đầu có ý nghĩ: hay mình sắp hết tài rồi?”. Hoặc vô cùng thú vị khi tác giả bằng thủ thuật phỏng vấn đã khai thác nhà văn trẻ nổi tiếng khi viết về những giấc mơ, về trí tưởng tượng của Một thiên nằm mộng Nguyễn Ngọc Thuần: “Tôi là con nhà hàng thịt. Mẹ tôi bán thịt heo ngoài chợ. Ngay một miếng thịt cũng cần một nhát cắt có đường nét thì miếng thịt mới ngon, huống hồ văn vẻ…”.

Những chi tiết đắt giá, cài cắm, bất ngờ và thú vị như thế lẩy ra trong tập sách là khá nhiều. Các bài viết khác: Tặng nhau một vài chân trời (Về Nguyễn Duy), Văn hóa vô cùng bền vững và cực kỳ mong manh (Nguyên Ngọc), Vì một thế kỷ quá ít nước mắt (Dương Tường), Dân tộc này, văn hóa này là của mình (Lại Nguyên Ân)… đều đặt lại vấn đề ý thức, trách nhiệm, vai trò của nhà văn trong xã hội. Như trong bài Người mắc nợ cuộc đời về nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường đã điểm xuyết: “Lịch sử được làm nên bởi những người đã chết và vì thế, trong quan hệ với lịch sử, mỗi nhà văn làm công việc của mình với tư cách kẻ sống sót… Họ đã chết cho một lẽ duy nhất là khát vọng sống, là đằng sau họ, cuộc sống sẽ được thiết kế trở lại trên ấm no, công bằng và nhân phẩm…”.

Khép lại tập sách, đọng lại trong suy nghĩ là vai trò của những nhà văn chuyên viết nhận định, chân dung và điểm sách trên các tờ nhật báo hay tạp chí nổi tiếng thế giới. Công việc của họ đúng là rất quan trọng khi trong nhịp sống hiện đại, quỹ thời gian eo hẹp, độc giả cần được tiếp cận một tác phẩm, một tác giả như thế nào để có chọn lựa cần thiết cho mình. Là nhà văn nữ nổi tiếng với nhiều truyện ngắn đặc sắc, Ngô Thị Kim Cúc gần như đã trung thành với lựa chọn của mình: làm cây cầu nối để đưa bạn đọc đến với cái hay, cái đẹp, cùng họ khám phá mặt thứ hai của văn chương: nhà văn và sự khổ luyện của họ.

Được bạn đọc yêu quý, các đồng nghiệp ghi nhận, tin cậy như chị, hẳn là một quá trình đi tới không hề dễ…

Nguồn: Báo Thanh niên

Kính mời Quý độc giả xem chi tiết sách:


NGỌT NHƯ CÀ PHÊ
Mã sp:VHVN-HK129
Tác giả: Ngô Thị Kim Cúc
Nhà xuất bản: Văn nghệ TP.Hồ Chí Minh
Giá:52.000đ